tygodnik opoczyński
Ogłoszenia
Wyróżnione
TYNKI GIPSOWE AGREGATEM, cementowo-wapienne, ...
czytaj dalej »

UROLOG Dr N. Med. K. DĄBROWSKI, USG. WAZEKTOMIA ...
czytaj dalej »

Baza firm
 
Ciekawostki

 13 grudnia zatrzymało się Słońce!

 
Fenomen dnia św. Łucji

Tytuł nie jest żartem, bo okres adwentu nie nastraja ku temu. Nie jest też nawiązaniem do 31. rocznicy owej grudniowej niedzieli, kiedy to rano zamilkły telefony a dzieci nie mogły obejrzeć ?Teleranka?. 13 grudnia, w dniu świętej Łucji, jeszcze raz ? jak co roku ? sprawdzi się znane już astronomom i astrologom najstarszych cywilizacji zjawisko, że w tym dniu na półkuli północnej Słońce jakby rodzi się na nowo.
W grudniu warto zwrócić uwagę na pewien fenomen związany ze wschodami i zachodami słońca. Przeprowadzone 85 lat temu w naszym kraju prace badawcze potwierdziły zadziwiające zachowanie Słońca w tym miesiącu. W ciągu roku pozornie przemieszcza się ono systematycznie na północ lub południe, a pora wschodu i zachodu zmienia się o mniej więcej taką samą ilość minut. Natomiast w grudniu baczny obserwator o przeciętnie ostrym wzroku zauważy, że punkt zachodu Słońca na horyzoncie do 5?7 grudnia przemieszcza się szybko i wyraźnie w stronę południa, następnie zwalnia, omal zamiera w jednym miejscu; potem jeszcze jakby prawem rozpędu przesuwa się nieco na południe, by około 12?13 grudnia ruszyć ? zrazu wolniuteńko, potem coraz szybciej ? w drogę powrotną na północ. W dniach od 6 do 19 grudnia zachód następuje o tej samej minucie ? między 15.23 a 15.24. W tym samych dniach, aż do około 20?24 grudnia, punkt wschodu podąża wciąż, konsekwentnie i zdecydowanie, na południe (słońce wschodzi coraz później), 24?26 grudnia wschod hamuje na godzinie 7.45 i dopiero na przełomie roku powolutku, a od około 6 stycznia pewnie i prędko słońce zawraca na północ. Dane powyższe, ustalone na przełomie grudnia 1927 roku i stycznia 1928 roku dla Warszawy przez Obserwatorium Astronomiczne Uniwersytetu Jagiellońskiego, znaleźć można w większości kieszonkowych kalendarzyków.
Nic więc dziwnego, że zatrzymanie się zachodzącego słońca około 13 grudnia wiąże się w wielu krajach z obchodami początku zwycięstwa dnia nad nocą. ?Święta Łuca dnia przyrzuca? ? mówiło staropolskie przysłowie. Od tego dnia prognozowano pogodę na następny rok. Tradycja nakazywała w dzień św. Łucji nasypać sól do dwunastu łupinek orzecha lub miseczek symbolizujących miesiące przyszłego roku. Sól w łupinkach trzymano do Bożego Narodzenia; w której sól zwilgotniała, ten miesiąc miał być deszczowy. Bardziej znana jest obserwacja pogody od 13 grudnia do Wigilii włącznie ? każdy dzień przepowiada pogodę w kolejnym miesiącu nadchodzącego roku:

Od Łucji do Wiliji licz dwanaście dni,
a w jakim to sobie toku
słonko we dnie, w nocy gwiazdy,
światłem tuż po sobie lśni,
takim będzie miesiąc każdy
w nadchodzącym tobie roku.

W skróconej wersji: Od Łucyi dni dwanaście policz sobie do Wilii, patrz na słonko i na gwiazdy, a przepowiesz miesiąc każdy. I tak: 13 grudnia to styczeń, 14 grudnia ? luty, 15 grudnia ? marzec? Wreszcie Wigilia zapowiada pogodę w grudniu następnego roku.
Inna ludowa wróżba zaleca czynić to samo w okresie od Bożego Narodzenia do Trzech Króli, kiedy to Słońce wschodzi każdego dnia o tej samej porze. Coś chyba jest w tych ludowych obserwacjach przyrody zgodnych z danymi zarejestrowanymi przez astronomów? Według ludowych wierzeń ?na świętą Łucę noc się z dniem tłuce?. Dlatego w nocy z 12 na 13 grudnia, kiedy to siły ciemności i siły światła walczą ze sobą, czarownice wylatują na sabat a ludzie zamieniają się w wilkołaki. Znany przedwojenny etnograf prof. Adam Fischer tak pisał o tej nocy:
Chwila wesela i uciechy wielkiej, pełnej radości dla czarownic. W nocy tej najwięcej czarami się zatrudniały i gdzie mogły, tam psoty wyprawiały. Dlatego tej nocy żaden gospodarz, żadna gospodyni nie układali się do spokojnego snu, ale wieczór zaraz udawali się do krowskich stajen, opatrując krowy święconymi ziołami i okadzając woskiem, aby czarownice w szkodzeniu bydłu mocy nie miały. Przed dwunastą tejże nocy na cioskach, łopatach i miotłach wycieczkę robiły na Babią Górę. Często czarownice, które w dzień udawały zwyczajne gospodynie, tej nocy parobków swoich w konie zmieniały, dosiadały ich i tak na sabat się udawały.
Na szczęście tegoroczną noc św. Łucji mamy już za sobą. Z groźnych dni grudniowych pozostał nam jedynie przepowiadany od wieków przez Majów koniec świata w piątek 21, ale ten w ostatnich latach został tak dokładnie opisany, że nie wierzymy nawet w jego odłożenie. Pozostaje więc tylko zapisać pogodę od dziś do Wigilii, by sprawdzić ją w przyszłym roku, który przecież ? na przekór fatalistom ? na pewno nadejdzie!


erg   

Artykuł ukazał się w wydaniu nr 50 (805) z dnia 14 Grudnia 2012r.
W dziale Ciekawostki dostępne są również artykuły:

Pokaż pełny spis treści
 
Kontakt z TOP
Tomaszów Mazowiecki - baza wiedzy Biuro ogłoszeń
oglotop@pajpress.pl

Tomaszów Mazowiecki - baza wiedzy Dział reklamy
tel: 44 754 41 51

Tomaszów Mazowiecki - baza wiedzy Redakcja
tel: 44 754 21 21
top@pajpress.pl
Artykuły
Informator
Warto wiedzieć
Twój TOP
TIT - rejestracja konta Bądź na bieżąco.
Zarejestruj konto »